Ảnh minh họa

Từ 15/5 đến đầu tháng 6/2014, cả nước xuất hiện đợt nắng nóng kéo dài đột biến. Ở Bắc bộ, Trung bộ, nắng nóng chưa dừng ngày nào và nhiệt độ đo được liên tục ở ngưỡng xấp xỉ 40 độ C.

Khắp các địa phương từ Đông Nam bộ đến Tây Nguyên, do mưa đến muộn, thời gian mưa không đều kéo dài, chỉ một vài cơn mưa đầu vụ sau đó nắng hạn trở lại 15 – 20 ngày khiến cho nông dân các vùng trồng bắp đang “héo mòn” do lo ngại cây trồng bị ảnh hưởng nặng nề vì những thất thường của thời tiết.

Thực tế xảy ra

Mặc dù thời tiết bất thường nhưng nông dân ở nhiều nơi vẫn giữ thói quen gieo tỉa như mọi năm. Cụ thể nhiều nơi vẫn gieo đón ngay sau khi thời tiết chuyển mùa với một vài cơn mưa rải rác. Thậm chí, người dân bắt đầu gieo tỉa vào dịp 30/4, 1/5 khi chưa hề có mưa với niềm tin rằng giống như mọi năm mùa mưa sẽ bắt đầu trong vòng 7 – 10 ngày tới.

Có 0,5 ha ruộng gieo gặp hạn, ông Trương Đình Cừ ở ấp 4, xã Lâm San (huyện Cẩm Mỹ, Đồng Nai) than thở tỷ lệ bắp mọc không tới 70% nhưng vẫn phải chăm sóc tiếp cho kịp vụ 2. Không chỉ riêng ông Cừ mà rất nhiều nông dân khác cũng cùng chung hiện trạng nhức đầu này.

Ông Trần Văn Hùng, Chủ tịch Hội Nông dân Đá Bạc (huyện Châu Đức, Bà Rịa – Vũng Tàu) chia sẻ, xã ông cũng mất hàng trăm ha phải gieo lại, gây tốn giống và rất nhiều chi phí đầu vào cho bà con. Ở các huyện Thanh Chương, Tân Kỳ, Đô Lương, tỉnh Nghệ An đang có hàng chục ngàn ha bắp lai chết khô, không hạt do nắng nóng khốc liệt kéo dài.

Khả năng ảnh hưởng

Bà Trần Thị Thiên Hương, cán bộ kỹ thuật Trung tâm Khuyến nông – khuyến ngư Bà Rịa – Vũng Tàu bày tỏ lo lắng: “Với tình hình thời tiết nắng nóng kéo dài như hiện nay thì khả năng cây bắp kết hạt kém rất dễ xảy ra và chúng tôi lo ngại rằng nhiều diện tích trồng bắp tại tỉnh sẽ bị ảnh hưởng”.

TS Trần Kim Định, Viện Khoa học Nông nghiệp miền Nam dự đoán với tình hình khô hạn hiện nay, năng suất cây bắp vụ hè thu 2014 có thể sẽ bị ảnh hưởng do hiện tượng mất cây, cây yếu, kết hạt kém, trái chìa, bồ cào răng cưa, bắp đuôi chuột, thậm chí không hạt… xảy ra trên diện rộng và tại hầu hết các tỉnh, thành trên cả nước.

Theo TS Trần Kim Định, bà con nông dân nên thường xuyên kiểm tra đồng ruộng vào các giai đoạn cực trọng của cây bắp, nhằm có biện pháp xử lý đồng ruộng kịp thời, hỗ trợ cây sinh trưởng và phát triển tốt nhất trong điều kiện có thể. Bà con nên lưu ý:

– Chọn giống có khả năng chịu hạn, có sức nảy mầm nhanh mạnh để có thể vượt qua các điều kiện khắc nghiệt ban đầu.

– Chỉ mua những giống từ các địa chỉ cung cấp uy tín và từ những công ty có thương hiệu.

– Không nên gieo đón vì thời tiết những năm gần đây xảy ra bất thường khó đoán định, trừ những hộ chủ động được nước tưới.

– Đảm bảo đất đủ ẩm mới gieo để cây con có đủ nước phát triển.

– Gieo đúng mật độ khuyến cáo.

– Hỗ trợ để cây con khỏe mạnh ngay từ giai đoạn đầu, bón lót đầy đủ, đề phòng trường hợp không kịp bón phân giai đoạn cây con khi thiếu ẩm.

– Phòng trừ sâu bệnh kịp thời để cây sinh trưởng phát triển mạnh, vượt qua được những yếu tố bất lợi do thời tiết gây nên.

“Để có những vụ mùa như ý, bà con nông dân cần theo dõi chặt chẽ diến biến thời tiết, tuân thủ theo khuyến cáo của Sở NN-PTNT, Phòng NN-PTNT, nâng cao “tay nghề” trồng bắp để phát huy được tối đa tiềm năng năng suất của giống”, TS Trần Kim Định nhấn mạnh.

Theo NNVN

Ảnh minh họa

Chi cục BVTV Hà Nội đang tích cực triển khai công tác đào tạo, huấn luyện, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật (TBKT) có hiệu quả vào SX rau an toàn (RAT) như sử dụng bả protein phòng trừ ruồi; làm rào chắn bọ nhảy; đặt bẫy pheromone phòng trừ sâu, xử lý tàn dư cây trồng bằng chế phẩm sinh học emina…

Các thử nghiệm đều đạt kết quả tốt, được nông dân đánh giá cao và đang được nhân rộng nhằm giảm thiểu sử dụng thuốc BVTV hóa học độc hại.

Bả protein trừ ruồi

Một trong những TBKT có tính ứng dụng thực tiễn cao là sử dụng bả Protein phòng trừ ruồi hại quả trên các loại cây rau ăn quả (mướp, mướp đắng, bầu bí,…) đã được Chi cục BVTV Hà Nội đưa vào thử nghiệm từ năm 2012. Hiện nay, đã có nhiều nông dân sử dụng rộng rãi tại các vùng SX RAT tập trung.

Phương pháp đặt bẫy: Qua quá trình thực tế cũng như khảo nghiệm, Chi cục BVTV Hà Nội phổ biến phương pháp, cách thức sử dụng bẫy bả protein cụ thể như sau: Theo đó, toàn bộ vật liệu làm bẫy hiện có bán sãn trên thị trường. Nông dân chỉ cần dùng bông quấn quanh đầu dây thép, được gắn trên nắp đáy của hộp bẫy chuyên dụng rồi thấm dung dịch bả trong lọ đã được pha chế sẵn, sau đó đặt vào trong hộp bẫy và vặn chặt. Nắp vặn dưới đáy có lỗ thoát nước giúp bông tẩm bả không bị ướt ảnh hưởng đến hiệu quả phòng trừ.

Tuy nhiên, khi tiến hành treo bẫy ngoài ruộng phòng trừ, cần lưu ý một số đặc điểm sau: Thứ nhất, thời điểm, thời gian đặt bẫy phải đặt đồng loạt, phân bố đều trên toàn bộ khu ruộng cần phòng trừ, khi bắt đầu xuất hiện hoa, quả non trên ruộng đến khi ngừng thu hoạch (vì bẫy bả có tính chất dẫn dụ, nếu không đặt đồng loạt thì những ruộng đặt sớm hơn có thể bị gây hại nặng do thu hút ruồi của cả khu đồng tập trung vào ruộng đó).

Thứ hai, bẫy đã được chuẩn bị xong đem treo ngoài ruộng cách mặt đất từ 1 – 1,5 m bằng cọc tre (gỗ) hoặc tận dụng treo trên giàn nếu cây trồng cắm giàn, nên treo bẫy ở vị trí thoáng mát, lưu thông gió tốt. Thứ ba, mật độ treo bẫy trung bình 70 – 80 bẫy/ha, khoảng 2 – 3 bẫy/sào Bắc bộ, thời gian thay bông mới có tẩm bả khoảng 15 – 20 ngày/lần.

Kết quả mô hình: Việc thử nghiệm bẫy bả protein (Flykil 95EC) phòng trừ ruồi đục quả trong năm 2013 tại một số vùng SX RAT tập trung đã đạt được kết quả rất cao như tại xã Thanh Đa – Phúc Thọ; xã Vân Côn – Hoài Đức; xã Bắc Hồng – Đông Anh; xã Kim Hoa – Mê Linh.

Các hộ nông dân sau khi tham gia mô hình cũng đánh giá cao hiệu quả của bẫy bả protein khi giảm được 70 – 80% tỷ lệ quả bị teo, bị cong so với ruộng không sử dụng bẫy. Khi sử dụng bẫy bả protein cũng làm giảm từ 4 – 5 lần sử dụng thuốc BVTV so với ruộng nông dân không sử dụng bẫy. Qua đó, giúp bảo đảm an toàn thực phẩm và giảm chi phí mua thuốc BVTV.

Bẫy bả Protein với đặc điểm là chất dẫn dụ và tiêu diệt pha trưởng thành của ruồi nên số lượng bẫy bả đặt trên một đơn vị diện tích là không nhiều (2-3 bẫy/sào), giá thành bẫy rẻ nên rất phù hợp cho người nông dân sử dụng. So sánh hiệu quả kinh tế, ruộng nông dân sử dụng bẫy bả protein thấp hơn ruộng nông dân không sử dụng bẫy là không đáng kể, song sản phẩm an toàn và bảo vệ môi trường, cân bằng sinh thái.

Do vậy, sau khi hết thời gian thử nghiệm, nhiều hộ nông dân đã chủ động tìm và mua bẫy bả protein để phòng trừ ruồi đục quả trên ruộng của mình.

Việc thử nghiệm và đánh giá kết quả sử dụng bẫy bả protein đã rõ ràng, Chi cục BVTV Hà Nội khuyến cáo các hộ nông dân trồng RAT sử dụng phương pháp này phòng trừ ruồi đục quả để hạn chế sử dụng thuốc BVTV nên sản phẩm thu hoạch đảm bảo an toàn cũng như bảo vệ môi trường sinh thái.

Theo NNVN

Ảnh minh họa

1. Đốn tỉa, tạo hình

Sau mỗi mùa thu hái quả, công việc đốn tỉa, tạo hình cho cây cam phải được tiến hành thường xuyên như: cắt bỏ những cành khô, cành bị sâu bệnh, cành tăm, cành vượt, cành xiên vào tán, cành mọc quá dày, cành quá yếu nhằm tạo cho cây thông thoáng, ít sâu bệnh.

2. Chăm sóc, bón phân

* Chăm sóc

– Làm cỏ, xới đất: Thường xuyên làm sạch cỏ quanh gốc theo hình chiếu của tán cây, để hạn chế việc cạnh tranh nước và dinh dưỡng của cỏ dại; ngăn chặn sự trú ngụ, xâm nhập của sâu bệnh. Việc xới đất cần thực hiện hàng năm để giúp đất thông thoáng, cung cấp thêm ôxy cho đất. Gần gốc thì xới nông, giữa các hàng thì xới sâu hơn do rễ của cam quýt mọc yếu và nông gần lớp đất mặt.

– Tưới nước: Cây cam là loại cây ưa ẩm và ít chịu hạn, việc tưới nước cho cây là rất cần thiết ở các thời kỳ nẩy mầm, phân hoá mầm hoa, thời kỳ ra hoa, kết quả và quả phát triển. Đối với mùa khô hạn cần tưới nước cho cây từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau. Cây cam cũng rất sợ úng, do đó phải thoát nước kịp thời trong mùa mưa lũ. Không để vườn cam bị úng, nhất là giai đoạn khi cây đang có quả.

* Bón phân

– Lượng bón:

– Cách bón: Dùng cuốc đào rãnh hoặc cuốc hố theo mép ngoài hình chiếu tán cây, sâu 25 – 30 cm, rộng 20 – 25 cm (tuỳ lượng phân bón) trộn đều các loại phân bón, bón vào rãnh rồi lấp đất ngay.

– Thời gian bón:

+ Lần 1: sau khi thu hoạch quả, bón toàn bộ phân hữu cơ, phân lân, vôi bột và 1/3 phân đạm.

+ Lần 2: trước khi cây ra hoa, bón 1/3 lượng đạm.

+ Lần 3: sau khi cây đậu quả 6 – 8 tuần, bón 1/3 lượng đạm và 1/2 lượng kali.

+ Lần 4: trước khi thu quả 1 – 2 tháng, bón nốt 1/2 lượng phân kali còn lại.

3. Phòng trừ sâu bệnh

Cây cam thường bị một số đối tượng sâu bệnh gây hại như: sâu đục thân, sâu vẽ bùa, nhện, rệp; bệnh ghẻ, bệnh thối quả, bệnh thối gốc, chảy mủ, bệnh loét cam…

Biện pháp phòng trừ hiệu quả nhất là áp dụng quy trình phòng trừ tổng hợp để có vườn cây khỏe, sạch sâu bệnh.

– Cắt tỉa thường xuyên để cành thông thoáng, cắt bỏ những cành mới héo do sâu đục thân tuổi nhỏ gây ra; vệ sinh vườn cây để giảm nguồn lây lan của sâu bệnh.

– Tăng cường chăm sóc bón phân, tưới nước để vườn cây khỏe mạnh. Tỉa cành, bón phân hợp lý, điều khiển cây ra lộc tập trung để dễ theo dõi và phòng trừ sâu bệnh hại.

– Đối với sâu đục thân, đục cành: bắt diệt sâu trưởng thành (xén tóc), dùng dây thép luồn vào lỗ đục diệt sâu non; bơm thuốc Bi58, Monitơ 0,2% vào lỗ đục của sâu.

– Tiêu diệt các loài côn trùng môi giới truyền bệnh như rầy chổng cánh truyền bệnh vàng lá Greening…

– Sử dụng các biện pháp sinh học trong phòng trừ sâu bệnh hại như: sử dụng bẫy bả sinh học, thả nuôi các loài thiên địch có ích (kiến vàng), kết hợp trồng xen với các loài cây không cùng đối tượng sâu hại…

– Khi cây xuất hiện sâu bệnh cần phun các loại thuốc chuyên dùng cho cây ăn quả theo hướng dẫn ghi trên bao bì.

Cà chua Savior trĩu quả ở Yên Lạc.

Giống cà chua trái vụ phổ biến nhất là cà chua Savior của Công ty TNHH Syngenta Việt Nam. Đây là giống dạng bán hữu hạn (thời gian trồng đến thu hoạch xong là 3,5 tháng), có tiềm năng năng suất cao (có thể đạt tới 2 tấn/sào), khi chín quả đỏ đẹp, thịt nhiều, đặc, ít hạt, độ ngọt cao mà trái vẫn cứng, vận chuyển không sợ dập nát nên được thương lái ưa chuộng.

Đặc biệt giống Savior có khả năng chịu lạnh rất tốt, kháng được bệnh vi rút xoăn vàng lá (bệnh hủi) nên rất được người nông dân ưa chuộng chọn để trồng.

Vĩnh Phúc là một trong những địa phương tiên phong áp dụng kỹ thuật ghép gốc cà tím với cà chua trái vụ Savior, một kỹ thuật đang được nhiều nước trên thế giới áp dụng để kháng bệnh héo xanh vi khuẩn và tăng sức đề kháng cho cây.

Bà Nguyễn Thị Hồng Thơm, cán bộ Phòng Trồng trọt, Sở NN-PTNT Vĩnh Phúc cho biết: Toàn tỉnh có khoảng 20.000 ha cây vụ đông. Mục tiêu của tỉnh là đưa cây rau trở thành cây trồng mũi nhọn. Vì vậy, tỉnh có nhiều chính sách hỗ trợ các đối tượng cây trồng hàng hóa như bí đỏ 5,4 triệu đồng, bí xanh 6 triệu đồng, đặc biệt là cà chua 7 triệu đồng, dưa các loại 6 triệu đồng…

Tuy nhiên, suốt một thời gian dài, áp lực bệnh héo xanh vi khuẩn ngày càng gia tăng đã ảnh hưởng không nhỏ, thậm chí dẫn đến thất thu cho người trồng cà. Sở NN-PTNT Vĩnh Phúc có chủ trương đưa giống cà chua ghép gốc cà tím trồng trái vụ và đạt được những thành công mỹ mãn.

Hiện tỉnh có khoảng 200 ha cà chua, trong đó có 40 ha cà chua ghép trên gốc cà tím. Những cánh đồng trăm triệu/ha lần lượt xuất hiện nhờ mô hình khá mới mẻ này.

“Đây là đối tượng cây trồng có nhiều tính ưu việt, nổi trội.

Qua thực tế triển khai, cà chua ghép trái vụ đã khẳng định ưu thế kháng bệnh héo rũ vi khuẩn của giống cà chua không ghép gốc.

Đồng thời cũng khẳng định, giống cà chua Savior ghép trên gốc cà tím là một trong các giống thích hợp với điều kiện SX bởi tiềm năng về năng suất và giá trị vượt trội so với cà chua truyền thống, mở ra hướng đi mới để Vĩnh Phúc hình thành các vùng SX hàng hóa quy mô lớn theo tiêu chuẩn VietGAP.

Qua nhiều năm triển khai trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, cà chua ghép trên gốc cà tím đã cho năng suất và hiệu quả kinh tế rất cao, sau khi trừ chi phí nhiều hộ đã cho thu nhập khoảng 20 triệu đồng/sào”, bà Thơm cho biết.

Về xã Đại Tự, huyện Yên Lạc (Vĩnh Phúc), trước kia người dân chủ yếu trồng cà chua chính vụ nhưng hiệu quả kinh tế không cao, giá bán chỉ từ 2.000 – 3.000 đ/kg.

Thấy vậy, một số hộ trong thôn đã mạnh dạn thử nghiệm cà Savior ghép với gốc cà tím trồng sớm (vụ Thu Đông trồng đầu tháng 8 dương lịch) thì thấy hiệu quả cao hơn hẳn, giá bán cao, từ 9.000 – 12.000 đ/kg.

Mô hình luân canh với cà chua ghép cho thu nhập cao hơn cà chua không ghép 24 triệu đ/sào.

Chỉ trong vòng 2 năm, nhiều nông dân trong xã thu nhập hàng trăm triệu đồng nhờ mô hình này.

Ông Trần Văn Dĩnh, người trồng cà chua ghép “số một” ở Yên Lạc chia sẻ bí quyết: “Tôi làm cà chua từ nhiều năm nay, nhưng trồng cà chua Savior ghép gốc cà tím thì mới 2 – 3 vụ.

Sử dụng giống cà chua ghép này tôi thấy việc chăm sóc cũng dễ dàng, cây cà còn có khả năng chịu được khi thời tiết thay đổi (từ lạnh sang ấm), không bị xoăn ngọn, ít bị bệnh, năng suất cao khoảng 2 tấn/sào.

Khi thu hoạch không lo đầu ra, có thương lái đến tận ruộng thu mua. Giá trung bình 11.000 đ/kg , sau khi trừ chi phí mỗi sào gia đình tôi lãi được 20 triệu đồng”.

Còn nông dân Nguyễn Xuân Mạnh, xóm 6 xã Đại Tự ca ngợi: “Trồng cà chua Savior ghép trên gốc cà tím giúp cho cây khỏe, cứng, hoàn toàn kháng được bệnh héo xanh vi khuẩn, bệnh xoắn lá, những kẻ thù số một của cây cà chua.

Do gốc ghép khỏe, cây cà chua Savior có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt hơn, chịu được nhiệt độ cao, chịu được úng ngập, quả có độ đồng đều cao, thời gian thu hoạch kéo dài và chất lượng quả cũng được tăng lên. Đặc biệt năng suất cao hơn từ 30 – 50%”.

Ông Dương Văn Ninh, cán bộ Trạm BVTV huyện Yên Lạc cũng khẳng định: “Giống cà chua Savior có nhiều ưu điểm vượt trội đã được kiểm chứng. Nếu nông dân tuân thủ các qui trình BVTV nữa thì thu nhập vài chục triệu đồng trên mỗi ha là chuyện bình thường”. Để trồng cà chua Savior ghép trên gốc cà tím hiệu quả cần tuân theo qui trình kỹ thuật như: Đất có pH từ 6 – 6,5, độ ẩm > 70%; làm đất nhỏ, sạch cỏ dại, xử lý trước trồng bằng vôi bột 50 kg/sào; luống rộng 1,4 m, cao 40 cm, trồng 2 hàng/luống; dùng màng phủ nông nghiệp hoặc rơm rạ khô để phủ mặt luống; mật độ 28.000 – 30.000 cây/ha (cây cách cây 45 – 50 cm, hàng cách hàng 65 – 70 cm); lượng phân bón cho 1 ha cà chua ghép gồm 30 tấn phân chuồng + 180 kg N + 200 kg P2O5 + 200 kg K2O. Trường hợp không có phân chuồng thì dùng phân hữu cơ sinh học. Liều lượng bón theo hướng dẫn trên bao bì. Áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp IPM cho SX cà chua.